कामगार महर्षी गं.द.आंबेकर यांची ११३वी जयंती

कामगार महर्षी गं.द.आंबेकर यांची ११३वी जयंती

त्यानिमित्त गिरणी कामगारांचे नेते श्री काशीनाथ माटल ह्यांनी वाहिलेली भावपूर्ण आदरांजली

भारतीय कामगार चळवळीतीचे प्रवर्तक आणि गांधीवादी कामगार चळवळीचे अग्रगण्य आणि राष्ट्रीय मिल मजदूर संघाचे आद्य संस्थापक कामगार महर्षी स्व.गं.द.आंबेकर यांची ११३ वी जयंती येत्या २१ऑगस्ट रोजी संपन्न झाली. लॉकडाऊनमुळे हि जयंती उत्सवाच्या रुपात संपन्न होणे अशक्य असताना संघटनेच्या वतीने गेल्या शुक्रवारी २१ ऑगस्ट रोजी छोटेखानी समारंभात कामगार चळवळीत नवा आदर्श निर्माण करणाऱ्या भूतकाळाला उजाळा दिला.
संघटनेचे अध्यक्ष माजी राज्यमंत्री सचिनभाऊ अहिर आणि सरचिटणीस गोविंदराव मोहिते यांनी गं.द.आंबेकर यांच्या नावे विविध सामाजिक,औद्योगिक,शैक्षणिक , सांस्कृतिक,क्रीडा,सहकारी उपक्रम राबवून नव्यापिढीपुढे त्यांचे कार्य झळाळत ठेवण्याचा प्रयत्न केला आहे.दरवर्षी गिरणी कामगारा़ंच्या इयत्ता दहावी, बारावी उत्तीर्ण विद्यार्थ्यांना आंबेकर स्मृती शैक्षणिक सहाय्य देऊन गौरविण्यात येते.गेले तीस-पस्तीस वर्षापेक्षा अधिक काळापासून हा उपक्रम राबविण्यात येत आहे.गिरणी कामगार विद्यार्थ्याना प्रिय ठरलेल्या,अशा या उपक्रमाला लक्षणीय प्रतिसाद लाभला आहे. कोरोना महामारीच्या पार्श्वभूमीवर हा कार्यक्रम पुढे ढकलण्यात आला आहे. मात्र राज्यस्तरीय औद्योगिक गं.द.आंबेकर जीवन व श्रम गौरव पुरस्काराने संबंध महाराष्ट्रात इतिहास संपादन केला आहे.ज्येष्ठ अभिनेते विजय कदम,कॉ.ए.डी.गोलंदाज,गोदी कामगार नेते डॉ.शांति पटेल,हमाल कामगार नेते डॉ.बाबा आढाव, सरकारी कर्मचारी नेते कॉ.र.ग.कर्णिक, विडी कामार नेते कॉ.आडाम मास्तर ,इंटक रेल्वे नेते राजेंद्र प्रसाद भटनागर ,कामगार नेते कॉ.विश्वास उटगी(२०२०-पुरस्कार वितरण व्हायचा आहे.) या सारख्या कामगार चळवळीत निष्ठा आणि समर्पित भावनेने संबंध आयुष्य व्यतीत करणाऱ्या कामगार नेत्यांना आंबेकरजींच्या नावे जीवन गौरव तर अन्य क्षेत्रात उल्लेखनीय कार्य करणाऱ्या अन्य महानुभावांना श्रमगौरव पुरस्काराने सन्मानित करुन संघटनेने कामगार चळवळीत नवा आयाम उभा कला आहे.

उच्च शिक्षित,सधन कुटुंबात जन्मलेल्या आंबेकर यांनी होमिओपॅथीचे शास्त्रशुध्द शिक्षण घेतलेले. राष्ट्रपिता महात्मागांधीं आणि पोलादी पुरुष वल्लभभाई पटेल यांच्या आदेशानुसार त्यांनी हिदुस्थान मजदूर सेवक संघाने चालविलेल्या अहमदाबाद येथील संस्थेत कामगार कार्यकर्ता प्रशिक्षण घेतले.पुढे आंबेकर यांनी सन १९३० च्या सुमारास गिरणी कामगार चळवळीत प्रवेश केला.ते दुचाकी वरुन होमिओपॅथी औषधाद्वारे कामगार वस्त्यांमध्ये कामगार सेवा करु लागले.त्या काळात १९५७ मध्ये मुंबईत हिवतापाची साथ जिवघेणी ठरलेली.आंबेकरकरजींनी कामगारांची सेवा केली. केवळ दुचाकी वरुन कामगारांच्या जखमा बांधीत गिरणी कामगार संघटना बांधणारे गं.द.आंबेकर हे संपूर्ण जगामधील दुर्मिळ कामगार नेते होत.त्यानी त्या वेळी सुरू केलेला होमिओपॅथी दवाखाना आजही कार्यालयात सुरू आहे.१९३० मध्ये स्वातंत्र्य लढ्यातही त्यांनी भाग घेतला.त्यांना कारावासही झालेला.

त्या काळात गिरणी कामगारांना बेमुदत संपा शिवाय काहीच मिळत नाही, हा समाज साम्यवादी कामगार चळवळीने पूढे आणलेला.पण आंबेकर यांनी प्रथम वाटाघाटी, न्यायालयिन मार्ग आणि शेवटी संपाचा मार्ग अनुसरण्याचा विचार पुढे आणला.उठसूट संपकरुन संपाचे तिक्ष्ण हत्यार बोथट होताकामानये यावर त्यांचा अढळ विश्वास होता आणि तो त्यांनी प्रँक्टीकली खरा करून दाखवला.महागाई निर्देशांकाशी निगडित पगारवाढ,भविष्य निर्वाह निधी,आजरपणाची रजा,ग्रँच्युईटी आदी बेनिफिट कामगारांना मिळवून देऊन त्यांनी त्यांचे जीवनमान उंचालले.गिरणी कामगारांना चुनाभट्टी,परेल आंबेकर नगर,ठाणे येथे मालकी हक्काची घरे उभे करून देणारे त्या काळापर्यंत तरी आंबेकर हे पहिलेच कामगार नेते होत. आंबेकर हे न्यायालयात स्वतः कामगारांची अभ्यासपूर्ण बाजू मांडत.त्यांचे एक प्रतिस्पर्धी कामगार नेते कॉ.एस.ए.डांगे म्हणत,न्यायालयात फक्त आंबेकररांनी लढावे,ते खरे होते.आंबेकर यांनी अविवाहित राहून शेवटच्या श्वासा पर्यंत गिरणी कामगारांसाठी चंदना प्रमाणे देह झिजविला. त्यांनी निस्वार्थी, ध्येयवादी आणि समर्पित भावनेने संघटना उभी केली.त्यांची संघटना ७० वर्षापेक्षा अधिककाळ ताठ मानेने उभी आहे आणि त्यांचे नावही १०० वर्षे टिकून आहे,याचे कारण त्यांच्या कार्याला विधायक चळवळीचा वारसा आहे.संघाचे नेतृत्व आणि अन्य पदाधिकारी तो वारसा पुढे नेण्याचे काम करीत आहेत.खरेतर आजच्या कामगार चळवळी पुढील तो आदर्श ठरावा.

– काशिनाथ माटल

Read more...
Open chat