सॅनिटरी नॅपकिन्स व टॅपोन्स मिळणे हा महिलांचा अधिकार – निकिता गोरे

सॅनिटरी पॅड्सचा जीवनावश्यक वस्तूंमध्ये समावेश करण्यासाठी औरंगाबादच्या कन्येचा न्यायालयात लढा

सजग आरोग्य

“सॅनिटरी नॅपकिन्स व टॅपोन्स कर सवलतीत व स्वस्त दरात मिळावेत जेणेकरून आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल स्त्रियांना देखिल ते वापरता येतील”

मासिक पाळी स्वच्छता व्यवस्थापनासाठी आवश्यक सॅनिटरी नॅपकिन्स व टॅपोन्स मिळणे हा महिलांचा अधिकार आहे, त्यामुळे भारतात आणि जगभर “सॅनिटरी नॅपकिन्स व टॅपोन्स कर सवलतीत व स्वस्त दरात मिळावेत जेणेकरून आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल स्त्रियांना देखिल ते वापरता येतील” अशी मागणी होत असते. कोरोना पार्श्वभूमीवर देशभर लॉकडाऊन घोषीत झाल्यानंतर देशभर श्रमिक/श्रमिक कुटुंबातील महिला शहरीभागाकडून त्यांच्या मूळगावी चालतं जातं होत्या,
“काही महिलांना पाळीतर आलीच असेल, त्यांच्या कडे मध्यम वर्गीयां सारखे सॅनिटरी पॅड तर नसतीलच, त्या आपल्या तयारीने काही जुने फडके घेऊन निघाल्या असतील. पाळी मध्ये सतत चालण्याचा त्यांचा हा त्रास किती वेदनादायी असेल ? फडंक बदलायला कुठे आडोसाही मिळत नसेल ? अशा परिस्थितीत त्या मैलो चालत आहेत, ही स्थिती स्त्रीसाठी फार अस्वस्थ करणारी असते, याचा आरोग्यावरही परिणाम होतो. योनीत संक्रमनाचीही शक्यता असते” यासर्व प्रश्नांकडे संवेदनशील स्त्री म्हणून पाहतांना काय करता येईल ? याविचारा सोबत, मे २०२० ला आम्ही उच्च न्यायालयात जनहित याचिका दाखल केली आहे, यांत “सॅनिटरी नॅपकिन्सना अत्यावश्यक वस्तू घोषीत करून रेशनिंग दुकांनमध्ये अत्यावश्यक वस्तूंसोबत पुरवठा करण्याचे आदेश मिळावेत, जेणेकरूण ग्रामीण व आदिवासी भागांतील गरीब महिलांना उपलब्ध होतील”

‘मासिक पाळी स्वच्छता व्यवस्थापन’ या अतिशय संवेदनशील आणि महत्वाच्या विषया बाबती स्कॉटलंड या देशाने मात्र जगासमोर उत्तम उदाहरण ठेवलं आहे. स्कॉटलंड जगातील पहिला देश आहे ज्याने, सॅनिटरी नॅपकिन्स व टॅपोन्स मोफत देण्याबाबत दि.२३ एप्रिल २०१९ रोजी स्कॉटिश पार्लमेंटमध्ये यासाठी “पिरिएड्स प्रॉडक्ट प्रोव्हिजन” बिल मांडल. हे बिल त्वरीत संमत होऊन त्याची अंमलबजावणी प्रक्रिया देखिल, स्कॉटलंड मधील सार्वजनिक ठिकाण जसं की, शाळा-कॉलेज, सिनेमागृह, बस स्टँड, रेल्वेस्टेशनस इत्याद ठिकाणी वेन्डिंग मशिन्स द्वारे उपलब्ध करून झाली आहे. आपल्या देशात देखिल अशाच धोरणाची मांडणी होऊन-योग्य अंमलबजावणी होईल तो समस्थ भारतीय महिलांसाठी सुदिन म्हणावा लागेल.

निकीता गोरे, औरंगाबाद.

Read more...
Open chat