लोकसभा निवडणूक २०१९: संक्रमण वोट बँकेचे – योगेश वागज

पुणे लोकसभा मतदारसंघाती मतदार पाच वर्षात दुपटीने वाढले . स्थलांतर आणि फर्स्ट टाईम वोटर यांच्या केस स्टडी साठी पुणे लोकसभा सुटेबल मतदारसंघ वाटतो.
एकूण मतदार –
२०१४ – १० लाख ६३ हजार १११
२०१९ = २० लाख २५ हजार ६४५

२००९ , २०१४ , २०१९ या तिन्ही लोकसभा निवडणुकात फर्स्ट टाईम वोटर आणि स्थलांतरित वोटर असा मिळून एक नवा “अर्बन मतदार” अशी नवी व्होट बॅंक निर्णायक ठरत आहे. तसा तो प्रत्येक निवडनुकीत असतो परंतु पोस्ट मंडल आणि कमंडल नंतरची विसाव्या शतकाच्या शेवटच्या दशकातील पिढी.. विचारधारा , आर्थिक – सामाजिक प्रतिनिधित्व, गरजा आणि प्राथमिकता , तंत्रज्ञानाच्या भराऱ्या , खा. उ .जा. आणि ग्लोबल जगाच्या प्रवाहात आलेला खेडवळ देश…. सगळीकडे संक्रमण!!

२००९ ला युपीए मित्रपक्षयांचा लोकांशी असलेला संपर्क आणि विकासाला मानवी चेहरा देण्यासाठी मनमोहन सरकारने अर्थव्यवस्थेत पंप केलेला पैसा , जागतीक मंदी पासून वाचलेला भारत यामुळे कॉंग्रेस चे बलाबल वाढले . ( २०६ ) महाराष्ट्र राज्यापुरते बोलायचे तर मुंबईत कॉंग्रेस ६ जागा जिंकली त्यात ऱाज ठाकरे यांचा रोल पण खुप महत्वाचा होता. फर्स्ट टाईम वोटर २००९ लोकसभेला महाराष्ट्रातील शहरी भागात मनसे ने मोठ्या प्रमाणात खेचला ( अनेक कारणापैकी एक )
२०१४ ला खरीतर सुरुवात २०११ पासूनच झाली होती. ॲंड्राइड मार्केट , सोशल मिडिया , इलेक्ट्रॉनिक मिडिया डिबेट्स , पॉलसी पॅरालीसीस , कॉमनवेल्थ , २ जी स्पेक्ट्रम , पत्रकारपरिषदांचा रतीब , पर्यावरणवादी आंदोलने , निर्भया , लोकपाल आण्णा हजारे आंदोलन अशा विषयांनी भारतीय चर्चाविश्व व्यापले होते. अगदी टीव्ही चहाच्या जाहिराती सुद्दा देश उकळत असल्यासारख्या येत असत. ( आठवा )

“Our government rests in public opinion. Whoever can change public opinion, can change the government, practically just so much.” लिंकन साहेबांनी आधीच सांगितलेले आहे .

भ्रष्टाचार – महागाई = गुड गव्हर्नस /डेव्हलपमेंट

भ्रष्टाचार झाला आणि म्हणून महागाई वाढळी , म्हणून देश असह्य यातनात होरपळतोय मग डेव्हलपमेंट आणि गुड गव्हर्नस साठी भाजपच पर्याय अशी सलग तीन वर्षाची नॅरेशन लाईन भाजप -परिवाराने घेतली . माध्यमे , कॉर्पोरेटस , तटस्थ , पर्यावरणवादी , संघ स्वयंसेवक आणि वेगवेगळे आयाम यांनी जीव तोडून मेहनत घेतली आणि अभूतपूर्व सत्तांतर झाले. नंतर जे काही राजकारण झाले ते जुन्याच पध्दतीचे होते . फरक फक्त श्री नरेंद्र मोदी यांनी पत्रकार परिषदेशिवाय देशातील लोकांसोबत जो कनेक्ट आणि डिबेट्स उभी केली .आजही “डेव्हलपमेंट चॅंपियन “म्हणून नव्या आणि शहरी मतदारावर मोदी यांची मोहिनी काम करते असे वातावरण आहे. अर्थात राहुल गांधी यांनी सुद्धा गुजरात निवडणूकीपासून तगडे आव्हान उभे केले आहे. आणि तीन राज्यातील निवडणुकानंतर
त्यांच्या दाव्याला पाठबळ मिळत आहे. याउलट सर्वच प्रादेशिक पक्षाकडे या नव्या व्होटबॅंक साठी नॅरेटीव्ह , व्हिजन आणि कार्यक्रम पत्रिकेचा सध्यातरी आभाव दिसत आहे. जात समिकरणे आणि प्रभावशाली नेत्यांच्या कारकिर्दीचे दाखले या बेटांच्या पुढे जायचा विचार द्यावा लागेल . रिडिफाइन करावे . कालनिर्णय फेसबुक वॉल वर छापून यालोकांशी कनेक्ट होणार नाही .

फर्स्ट टाईम वोटर + स्थलांतरीत वोटर + मूळ अर्बन वोटर = नवी वोट बॅंक

ही “नवी वोटबॅंक ” आहे .तीचा हिस्सा आणि परिणामकारकता खुप मोठी आहे. आर्थिक प्रश्न – सोडवणुक , ॲस्पिरेशन आणि डेव्हलपमेंट , रोजगार आणि प्रपोशनल रिप्रेझेंटेशन , गटातुन किंवा समुहातुन गळण्याची भिती हे नव्या वोटरच्यापुढील राजकीय प्राधान्यक्रम असतील असे वाटते .

मुंबई , नागपूर , औरंगाबाद शहरात कॉंग्रेस किंवा समविचारी पक्ष का कमबॅक करु शकले नाहीत किंवा पुणे -पिंपरीचिंचवड , नाशिक परत ताब्यात घेण्यासाठी काय दिशेने जावे लागेल हा विचार होताना दिसत नाही. महाराष्ट्र ऱाज्यात अशा नव्या वोट बॅंकचा लक्षणीय प्रभाव असलेले ९२ विधानसभा मतदार संघ आहेत . भाजपा आणि देवेंद्र फडणवीस यांचा संपूर्ण कृतीकार्यक्रम आणि फोकस या नव्या वोट बॅंक वर आहे.

योगेश वागज (युवा लेखक)

Share this post

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *


TALK OF THE TOWN

Open chat